Stadswandeling‘ In het spoor van SPRINGER’

Woensdag 17 augustus a.s. staat de laatste stadswandeling in Enkhuizen van dit seizoen “In het spoor van Springer”.

Cornelis Springer werd in 1817 geboren als vierde zoon van timmerman en aannemer Willem Springer. Cornelis kreeg een opleiding tot huisschilder bij een huis- en rijtuigschilder en van zijn oudste broer Hendrik kreeg hij les in bouwkundig tekenen en perspectief. Maar in plaats van huizen en rijtuigen legde de talentvolle Cornelis zich al snel toe op het schilderen van stadsgezichten. Zijn verfijnde techniek werd alom bewonderd en de topografisch herkenbare stadsgezichten waren zeer vernieuwend voor die tijd, waarin het gefantaseerde stadsgezicht gebruikelijk was. Hij reisde door het hele land om ter plaatse schetsen te maken. Enkhuizen was één van zijn geliefde Zuiderzee stadjes, die hem inspireerden tot fraaie schilderijen, die voor enorme bedragen van de hand gingen.

De ‘Springer-wandeling’, die Oud Enkhuizen heeft verzorgd in samenwerking met het Zuiderzeemuseum trokken afgelopen winter maar liefst 1.100 belangstellenden. Reden genoeg om van deze succesvolle wandeling een langere versie op de agenda te zetten als afsluiting van het seizoen 2016.

Kijkt u mee door het oog van de meester? Verzamelen om 19.30 uur bij de Westerkerk.

Brief aan de gemeente over de weeshuizen

6 juli 2016
Aan B & W en de Raad van de Gemeente Enkhuizen,

U heeft besloten de twee weeshuizen Westerstraat 109 en 111 te verkopen. Dat stelt ons zeer teleur.

De monumenten staan in een zeer belangrijk deel van de Westerstraat. Samen met de katholieke kerk, de Westerkerk en de Euchariuskapel met zijn prachtige entreepoort, bepalen ze het beeld en de sfeer van dat gedeelte van de Westerstraat. Dat wij ons grote zorgen maken over de Westerstraat, de leegstand van de winkels en de mogelijke sloop van de katholieke kerk zal duidelijk zijn. Dat de gemeente een groot gedeelte van de regie uit handen geeft door deze beeldbepalende monumenten te verkopen, doen onze zorgen alleen maar toenemen. Sterker nog: ook de panden achter de katholieke kerk, de bejaardenwoningen van Wilgaerden staan op de nominatie om gesloopt te worden. We hebben niet de indruk dat het gemeentebestuur iets van een plan of visie heeft voor het hele gebied tussen de Dijk, De Westerstraat en de Doelenstraat.

Cultuurhistorisch is het een belangrijk deel van de stad. Ik noemde al de Westerkerk met de Librije, beide monumenten die het plaatselijk belang ver overschrijden. Maar het gaat hier ook om het snijpunt tussen de Middeleeuwse stad en de Boerenhoek. Je zou het betreffende gedeelte van de Westerstraat de entree voor de Boerenhoek kunnen noemen; een gebied met een totaal andere uitstraling dan het Middeleeuwse- en het havengedeelte van de stad. Dat de Boerenhoek potentieel een toeristische trekker zou kunnen zijn die nog nauwelijks ontwikkeld is, hoeft geen betoog.

In de afgelopen jaren is ook een aantal activiteiten ontwikkeld in de vroegere galerie de Twee Wezen en op het pleintje voor Westerstraat 109 en 111. Ik noem de lezingen en de kleine tentoonstellingen in de vroegere galerie, de activiteiten tijdens Open Monumenten Dag en de springkussens en het ijsbaantje op het plein. Het is te vrezen dat deze publieksfunctie verloren gaan. In een stad zonder stadspleinen een verlies. Men gaat overigens volledig voorbij dat er in Westerstraat 111 twee stijlkamers aanwezig zijn met een zeer bijzondere goudleerbehang dat jarenlang op restauratie wacht.

Enkhuizen kan niet tippen aan initiatieven die in Hoorn genomen worden. Ik noem alleen maar de mogelijkheden voor cultuurhistorisch toerisme op het “nieuwe” Oostereiland. Zelfs (en dat bedoel ik niet denigrerend naar onze buren) in Bovenkarspel koesteren ze hun molen en proberen ze door een zorgvuldige aankleding van de ruimte om de molen heen het monument zo veel mogelijk in zijn waarde te laten.

En in Enkhuizen? Het lijkt er op dat het stadsbestuur niet veel verder komt dan het bordje van de makelaar: Te Koop. Veel meer initiatieven worden niet genomen.

Klaas Koeman

NB
Deze brief is voorgelegd aan H. Draaisma (stichting Welwonen), T. Maris (stichting Stadsmanagement Enkhuizen) en N. Waalkes (Stadsherstel N.V.). Deze organisaties ondersteunen deze brief volledig.

Huwelijksafkondigingen tijdens de Republiek

Pim Verweij stuurde ons een artikel van zijn hand dat vrijwel uitsluitend is gebaseerd op de Huwelijksafkondigingen Enkhuizen over de periode 1577-1795, m.a.w. tijdens de Republiek. Het is a.h.w. de afronding van zijn eerdere artikelen betreffende de perioden 1577-1599 en 1600-1617, verschenen in Steevast 2011 en 2015. De bedoeling van dit artikel is niet zozeer de genealogische waarde van de huwelijksafkondigingen aan te tonen, maar vooral hun betekenis voor de kennis van een aantal facetten van de geschiedenis van Enkhuizen zoals de herkomst van haar bewoners, de lokale toponymie en de aanwezige krijgsmacht. Deze huwelijksafkondigingen zijn door Verweij als vrijwillig medewerker van het Westfries Archief in de afgelopen jaren gedigitaliseerd en zijn thans op de website aldaar doorzoekbaar.

Het artikel is hier te lezen in PDF formaat.

Dijken, dammen en duikers

De Stichting voor de Middeleeuwse Archeologie organiseert op vrijdag 24 juni 2016 het eendaagse congres: Dijken, dammen en duikers. Archeologie van de waterbeheersing in Middeleeuws Nederland

Doel van dit congres is om naar aanleiding van de grootschalige onderzoeken naar zeedijken in West-Friesland inzicht te krijgen in de archeologie van de waterbeheersing in Nederland vanaf de Late Middeleeuwen tot in de Nieuwe Tijd. Tijdens het congres zal zowel het onderzoek naar zeedijken, rivierdijken, kades, sluizen als milieumatige veranderingen worden aangesneden. Daarnaast vindt er een kruisbestuiving plaats tussen inhoudelijk archeologisch, historisch en landschappelijk onderzoek. Tevens wordt gesproken over hoe in het huidige moderne Nederland deze belangrijke culturele elementen kunnen worden geborgd en in planvorming kunnen dienen als inspiratiebron. Het congres eindigt met een paneldiscussie over onderzoeks- en behoudsdoelen voor de toekomst.

Datum: vrijdag 24 juni 2016
Locatie: Oosterkerk, Grote Oost 58-60, 1621 BX Hoorn
Zaal open: 9.30 u, start congres 10.00 u precies. Einde congres 17.00 u met borrel hierna.

Het congres is bedoeld voor beroepsarcheologen, beleidsmakers, historici, waterschappen, studenten, amateurhistorici en – archeologen, kortom voor een ieder die geïnteresseerd is in dijken, dammen en duikers.

Meer informatie: Website Stichting voor de Middeleeuwse Archeologie

Gemeentelijke monumenten

Eind december heeft de vereniging Oud Enkhuizen de gemeente een verzoek gedaan om een tweetal woningbouw projecten op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen. Het betreft de Oranjestraat en de Baan, en dan met name het Wethouder de Vosplein, Nanne Sluisstraat, Nanne Grootstraat en de huizen aan de Molenweg tussen de Nanne Grootstraat en de Nanne Sluisstraat. Naar de twee projecten is door Gerrit van der Meer uitgebreid onderzoek gedaan. De resultaten van dit onderzoek kunt lezen de twee bijgevoegde pdf's: de Baan en de Oranjestraat.

Na onderzoek hebben we besloten ook het project aan de Spoorstraat aan onze lijst toe te voegen. Het resultaat van het onderzoek naar de Spoorstraat kunt u lezen in de Spoorstraat.

We vinden dat ook deze, misschien zeer eenvoudig uitgevoerde woningblokken, de extra bescherming die de status van gemeentelijk monument biedt, waard zijn. Kort gezegd vindt de vereniging Oud Enkhuizen dat ook deze panden horen bij de geschiedenis, het verhaal, van de stad. Het is het verhaal van de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw en de woningnood. Daarnaast zijn de woningen zeer sober maar met zorg en aandacht gebouwd. De waardestelling, zoals dat officieel heet, is ook geformuleerd in de drie pdf's.

Misschien ter geruststelling het volgende. Er zijn ons op dit moment geen plannen bekend die de genoemde straten zouden bedreigen. We willen de discussie over de extra bescherming van de huizen ook aangaan op een moment dat er van een concrete dreiging (nog) geen sprake is. Een plaatsing op de lijst van gemeentelijke monumentenlijst betekent ook niet dat er "nu helemaal niets meer kan". Wijzigingen aan bijvoorbeeld het interieur van de huizen zijn altijd mogelijk.

Inmiddels heeft B & W positief op ons verzoek gereageerd en zal de procedure om tot aanwijzing opstarten.

Register Steevast

Jaap Keppel heeft een register gemaakt waarin de inhoudsopgave van alle tot nu toe verschenen edities van Steevast is opgenomen. Het register is in PDF formaat en u kunt het hier aftappen.

Als u het helemaal compleet wilt hebben, dan is hier het voorblad.

Archeologische rapporten

Op de website van Archeologie West-Friesland staan onder het kopje "archeologische rapporten" de zeer uitgebreide verslagen van alle opgravingen die de archeologen de laatste jaren gedaan hebben. Uiteraard komen ook de opgravingen uit Enkhuizen aan bod. Zoals de opgravingen aan de Noorderboerenvaart, de Molenweg, Waagstraat, Verlaat Westerstraat, Westeinde en in de Vijzeltuin en de Drom.

Het adres van de website is: http://www.archeologiewestfriesland.nl/.